21.03.2018

O χειριστικός σύντροφος ή αυτός που σε «φέρνει με τα νερά του»

"Ο χειριστικός άνθρωπος προσπαθεί να θέσει τον άλλον κάτω από το δικό του έλεγχο, με έμμεσο τρόπο, χρησιμοποιώντας τον συναισθηματικό εκβιασμό, την κολακεία, και υποτιμώντας τα δικαιώματά του. Είναι μία προσπάθεια να πιέσει τον άλλον να ενδώσει στις δικές του επιθυμίες", εξηγεί η Άσπα Πασπάλη, ψυχοθεραπεύτρια - παιδοψυχολόγος. Ο χειρισμός είναι συχνό χαρακτηριστικό σε μια ερωτική σχέση και πολλοί μάλιστα τον μπερδεύουν με το φυσιολογικό ερωτικό παιχνίδι. "Η χειριστική συμπεριφορά σε μια σχέση ξεκινά πολύ ήπια και στην αρχή κρύβει μια κολακεία. Μετά όμως γίνεται σχέση εξουσίας, που ο θύτης επιβάλλει τα θέλω του και τον έλεγχο του, ενώ το θύμα νιώθει φυλακισμένο", επισημαίνει.

Πως θα  τον αναγνωρίσω

Ο χειριστικός σύντροφος υιοθετεί ορισμένες συμπεριφορές προκειμένου να ελέγξει το έτερον του ήμισυ και να το μετατρέψει σε όργανο ικανοποίησης των αναγκών του. Τον υποτιμά συνεχώς, τον μειώνει για τις ικανότητές του, την εμφάνιση του και τον υποβάλλει συνεχώς σε συγκρίσεις με άλλα άτομα, που υπερτερούν.
Έχει την ανάγκη να νιώθει ανώτερος και ισχυρός στην σχέση, ενώ θεωρεί αδυναμία τη έκφραση συναισθημάτων. Εκβιάζει με ψεύτικη τρυφερότητα, κάνοντας τον σύντροφό του να νιώθει ότι χρωστάει χάρη.
Παίρνει δώρα, κάνει ρομαντικές χειρονομίες και σπουδαίες πράξεις σαν ανταμοιβή στην «καλή συμπεριφορά». Κρατάει λογαριασμό, καταγράφοντας και απαριθμώντας την παραμικρή κίνηση μέσα στην σχέση.
«
Οι υγιείς, σταθερές σχέσεις βασίζονται στην αμοιβαιότητα. Είναι δεδομένο ότι ο ένας θα φροντίζει τον άλλο και δεν θα μετράει το κάθε τι που κάνει για να τον βοηθήσει», εξηγεί η κα. Πασπάλη.
Απευθύνει απειλές για χωρισμό, εάν δεν συμμορφωθεί ο άλλος με τα θέλω του, όπως για παράδειγμα «θα σε αφήσω» ή «θα χάσεις τα καλά που είχες από εμένα». Σταδιακά αυτές οι απειλές μπορεί να μεταμορφώνονται σε απειλή ότι θα μείνεις χωρίς σπίτι, ότι θα σου πάρει τα παιδιά ή ότι θα σε αφήσει χωρίς χρήματα αν δεν υποταχθείς στον έλεγχό του.
Συχνά κάνει επικρίσεις, πετά υπονοούμενα και κρύβει πράγματα. «Όλο αυτό οδηγεί σε ένα φαύλο κύκλο. Όσο περισσότερο υποκύπτει το θύμα, τόσο ο θύτης ζητά περισσότερα. Αυτό προκαλεί αίσθημα ασφυξίας σε μια σχέση», επισημαίνει η κα. Πασπάλη.

 Η πλευρά του “θύματος”

Κάθε θύμα υπάρχει γιατί υπάρχει ο «δήμιος» του και το αντίστροφο.
«Οι άλλοι, μάς συμπεριφέρονται όπως εμείς τους επιτρέπουμε να μας συμπεριφέρονται. Όσο περισσότερο χώρο δίνουμε στον θύτη τόσο περισσότερο εκμεταλλεύεται αυτό τον χώρο. Αν δεν του δείξουμε ότι είμαστε ικανοί να σταματήσουμε αυτή την συμπεριφορά θα συνεχίσει να το κάνει», υπογραμμίζει η κα. Πασπάλη.
Το θύμα δεν αντιλαμβάνεται πάντα την χειριστική συμπεριφορά. Συνήθως γίνεται αντιληπτή από τον περίγυρο και όχι από το ίδιο το άτομο. Το αν θα φύγει ή θα υπομείνει μια τέτοια σχέση, εξαρτάται από το πόσο υποφέρει και τι υποστηρικτικό δίκτυο έχει για να μπορέσει να φύγει από αυτή.
Αυτή η συμπεριφορά έχει επιπτώσεις στην ψυχική υγεία του θύματος, καθώς αναρωτιέται τι δεν έκανε καλά, γεμίζει ανασφάλειες, ενοχές και πέφτει η αυτοεκτίμηση και αυτοπεποίθηση του. Επίσης χάνει το αίσθημα της ευτυχίας, έχει εκρήξεις θυμού, νιώθει θλίψη, άγχος και μπορεί να εκδηλώσει αγχώδεις διαταραχές και κατάθλιψη. 
«Η χειριστική συμπεριφορά, αφήνει πολλές φορές ανεξίτηλα τραύματα. Για αυτό όσο πιο νωρίς την αντιλαμβάνεται κανείς, τόσο πιο γρήγορα θα αντιδράσει. Όσο την δέχεται, τόσο μεγαλύτερες οι πληγές στον ψυχισμό του», τονίζει.

Πως θα αντιμετωπίσω τον χειρισμό

Η ψυχοθεραπεύτρια Άσπα Πασπάλη προτείνει λύσεις για να αντιμετωπίσει κανείς ένα χειριστικό σύντροφο:
- Εστιάστε στο να αλλάξετε τον εαυτό σας και όχι το χειριστικό άτομο. Δεν βοηθάει να προσπαθήσετε με τη σειρά σας να χειριστείτε έναν χειριστικό άνθρωπο. Κινδυνεύετε να υποστείτε μεγαλύτερη χειριστικότητα εκ μέρους του.
- Δεν θα αλλάξετε ένα χειριστικό άτομο εστιάζοντας στις αδυναμίες του και προσπαθώντας να το κάνετε να καταλάβει πως λειτουργεί.
- Είναι χρήσιμο να μοιραστείτε μαζί του πως νιώθετε και πως επηρεάζει η συμπεριφορά του, εάν και συνήθως ένα χειριστικό άτομο δεν είναι ιδιαίτερα ικανό για ενσυναίσθηση και μπορεί να το χρησιμοποιήσει εναντίον σας στο μέλλον.
- Η πιο αποτελεσματική μέθοδος για να αλλάξει η χειριστική συμπεριφορά, είναι να την αποδυναμώσετε κάνοντας μια αλλαγή μέσα σας, αλλάζοντας έτσι τη δυναμική της σχέσης. Εάν πάψετε να συνεργάζεστε με τις χειριστικές τακτικές, θα αλλάξετε τη φύση της σχέσης. Όταν ένα χειριστικό άτομο πρέπει να προσπαθήσει σκληρά για να διατηρήσει τον έλεγχο στη σχέση, συνήθως τα παρατάει συχνά εγκαταλείποντας τη σχέση και βρίσκοντας κάποιον άλλον να ελέγξει.

 

*Με πληροφορίες από κείμενο που δημοσιεύθηκε στο ένθετο «Η υγεία μου» που κυκλοφόρησε με την εφημερίδα «δημοκρατία», με δική μου επιμέλεια κειμένου και έρευνα της Δ.Πασσά. 

Recent Posts